Tính đến thời điểm này, hầu hết 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành quy chế thu thập, quản lý khai thác và sử dụng dữ liệu tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh nhằm quản lý thống nhất về hoạt động lưu trữ của ngành tài nguyên và môi trường tại địa phương. Trong đó, UBND tỉnh Bình Dương đã ban hành quy chế năm 2014 và đã thu thập được hàng ngàn mét giá tài liệu bảo quản tại các đơn vị quản lý thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường.

Sau gần 10 năm Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND ra đời, cho thấy Quyết định là một văn bản quy phạm đúng đắn, phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước của ngành, phù hợp với tiến trình phát triển kinh tế của đất nước, tạo được nguồn thu kinh tế cho Nhà nước, tránh lãng phí trong quá trình đầu tư về công tác điều tra cơ bản tạo nguồn thông tin tin cậy cho hoạt động quản lý và ra quyết định. Tuy nhiên, qua thời gian triển khai, thực hiện Quyết định cũng đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập, không đáp ứng yêu cầu của thực tiễn cụ thể như sau.

Trên cơ sở quy định tại Nghị định số 102/2008/NĐ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2008 của Chính phủ về việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu về tài nguyên và môi trường, Thông tư số 07/2009/TT-BTNMT ngày 10 tháng 7 năm 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 102/2008/NĐ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2008 của Chính phủ về việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu về tài nguyên và môi trường và tình hình thực tế tại địa phương, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành “Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND ngày 04 tháng 12 năm 2014 ban hành Quy chế thu thập, quản lý, cập nhật, khai thác và sử dụng dữ liệu về tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh Bình Dương”; Quyết định này được xây dựng và ban hành đảm bảo đúng thẩm quyền, nội dung phù hợp với quy định pháp luật ở thời điểm văn bản được ban hành. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, Nghị định số 102/2008/NĐ-CP đã hết hiệu lực, được thay thế bởi Nghị định số 73/2017/NĐ-CP ngày 14 tháng 6 năm 2017 của Chính phủ về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; Thông tư số 07/2009/TT-BTNMT hết hiệu lực, bị bãi bỏ bởi Thông tư số 32/2018/TT-BTNMT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định thu thập thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường phục vụ lưu trữ, bảo quản, công bố, cung cấp và sử dụng (Thông tư số 32/2018/TT-BTNMT hiện tại cũng đã hết hiệu lực, được thay thế bởi Thông tư số 03/2022/TT-BTNMT ngày 28 tháng 02 năm 2022 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định kỹ thuật và định mức kinh tế - kỹ thuật về công tác thu nhận, lưu trữ, bảo quản và cung cấp thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường).

Bên cạnh đó, ngày 09 tháng 4 năm 2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 47/2020/NĐ-CP về việc quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu số của cơ quan Nhà nước (có hiệu lực ngày 25 tháng 5 năm 2020), dẫn đến nội dung Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh không còn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và tình hình thực tế tại địa phương.

Tại Khoản 1 Điều 27 Nghị định số 73/2017/NĐ-CP quy định: UBND tỉnh có trách nhiệm “Xây dựng, ban hành Quy chế thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu TN&MT; Quy chế khai thác và sử dụng Cơ sở dữ liệu TN&MT cấp tỉnh phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội”. Trên cơ sở đó, ngày 05/7/2022, UBND tỉnh có Công văn số 3364/UBND-KT về việc chấp thuận xây dựng Quyết định để thay thế “Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND”.

Ngoài ra, trong thời kỳ kinh tế mở cửa, thời kỳ công nghệ thông tin, công nghiệp hóa hiện đại hóa, thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường chủ yếu là dạng số, được lưu trữ trên môi trường điện tử. Khối lượng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường ngày càng lớn, nhu cầu sử dụng thông tin, dữ liệu của cộng đồng ngày càng tăng, đa dạng. Việc quản lý và phục vụ thông tin, dữ liệu tài nguyên môi trường như hiện nay còn gặp nhiều trở ngại trong việc đáp ứng nhu cầu khai thác và sử dụng thông tin của xã hội. Vì vậy, cần phải có những chính sách định hướng hiện đại hóa việc quản lý và phục vụ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường là một yêu cầu khách quan, cấp bách hiện nay. Đảm bảo việc thu thập, tổ chức lưu trữ, bảo quản, cung cấp, khai thác, phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, xây dựng cơ sở dữ liệu phải phù hợp với Khung Kiến trúc chính phủ điện tử Việt Nam, đáp ứng chuẩn về cơ sở dữ liệu, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật công nghệ thông tin, chuyên ngành và định mức kinh tế - kỹ thuật đáp ứng yêu cầu bảo quản, sử dụng lâu dài, thuận tiện và hiệu quả…

Từ những bất cập thực tế nêu trên, Trong thời gian qua, Sở Tài nguyên và Môi trường đã dự thảo Quyết định ban hành kèm theo Quy chế thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường để thay thế Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND. Dự thảo gồm 07 Chương, 31 Điều, được xây dựng theo cách không quy định lại những nội dung đã được Luật, Nghị định và Thông tư quy định, chỉ trích dẫn những điều khoản tương ứng tại những văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và quy định chi tiết một số nội dung theo tình hình thực tế tại địa phương trên cơ sở kế thừa nội dung Quy chế cũ (Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND).

Nội dung dự thảo quy định về việc thu thập, tổ chức quản lý, khai thác, kết nối chia sẻ thông tin, dữ liệu TN&MT. Trách nhiệm quản lý nhà nước về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu TN&MT đối với UBND tỉnh; Sở, ban ngành; UBND cấp huyện; cấp xã và tổ chức, cá nhân. Các nội dung này quy định theo các quy định chung của Nghị định số 73/2017/NĐ-CP, Nghị định 47/2020/NĐ-CP và Thông tư số 03/2022/TT-BTNMT.

Đối với việc phân cấp về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường tỉnh Bình Dương, được cụ thể hóa cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay tại địa phương, cụ thể như: Cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường cấp tỉnh do Sở Tài nguyên và Môi trường xây dựng, lưu trữ, quản lý; cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường cấp huyện do Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện xây dựng, lưu trữ, quản lý; cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp xã xây dựng, lưu trữ, quản lý; cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường Sở, ngành, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp do Sở, ngành, tổ chức, doanh nghiệp xây dựng, lưu trữ, quản lý.

Quy chế này quy định việc thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu, cơ sở dữ liệu về đất đai, tài nguyên nước, địa chất và khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, đo đạc và bản đồ, viễn thám; cơ chế phối hợp, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu, cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường. Áp dụng cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu, cơ sở dữ liệu về tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

Với những nội dung mới theo hướng cải cách thủ tục hành chính, tăng cường hơn trách nhiệm cho các cơ quan quản lý và phù hợp với thực tế; Quyết định ban hành kèm theo Quy chế thu thập, quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường để thay thế Quyết định số 43/2014/QĐ-UBND sắp được ban hành, hy vọng sẽ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh./.

Một số hình ảnh kho lưu trữ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương